De complete doorspoelgids: wat mag er wel en niet in het riool?
Iedere dag verdwijnt er van alles via het toilet, de gootsteen of het doucheputje uit het zicht. Één druk op de knop en het lijkt weg. Maar juist daar begint de reis door een kwetsbaar systeem van leidingen, pompen en zuiveringsinstallaties.
Wat je door de afvoer spoelt, heeft rechtstreeks invloed op je eigen woning, de openbare riolering, de waterzuivering en uiteindelijk het milieu. Voor huiseigenaars, huurders, loodgieters, woonmaatschappijen en waterbeheerders is dit dan ook een belangrijk aandachtspunt.
In deze gids vind je daarom een compleet en onderbouwd overzicht van wat wel en niet door de riolering mag. Je ontdekt waarom dit zo is, welke gevolgen verkeerd doorspoelen kan hebben en met welke kosten en milieueffecten je rekening moet houden.
Waarom moet je zo goed opletten?
Een vochtig doekje in het toilet, een restje vet door de gootsteen of wat haren in het doucheputje: het lijkt onschuldig. Eén keer doorspoelen en het is weg. Maar juist daar begint het probleem.
De riolering is namelijk niet gemaakt om alles te verwerken. Voor het toilet is de regel eenvoudig: alleen plas, poep en toiletpapier horen erin. Andere producten kunnen verstoppingen en schade veroorzaken.
Die problemen ontstaan vaak dichter bij huis dan je denkt. In je eigen afvoer en leidingen blijven vet, haren en vezels uit bijvoorbeeld doekjes gemakkelijk hangen, vooral in bochten en smallere delen. In het begin merk je daar weinig van, maar na verloop van tijd stapelt het vuil zich op. Het water loopt langzamer weg, je hoort borrelende geluiden of krijgt last van onaangename geurtjes. In het ergste geval raakt de afvoer volledig verstopt.
Verderop in de keten kunnen die problemen groter worden. In pompstations en gemalen, die het afvalwater verder transporteren, kunnen producten met sterke vezels voor problemen zorgen. Denk aan vochtige doekjes, flossdraad en hygiëneproducten. Ze vallen niet op dezelfde manier uiteen als toiletpapier en kunnen zich rond draaiende onderdelen van pompen wikkelen. Dat zorgt voor storingen, extra onderhoud en soms zelfs schade.
Daarnaast heeft wat je doorspoelt invloed op de waterzuivering en uiteindelijk op onze omgeving. Zuiveringsinstallaties kunnen heel wat stoffen uit afvalwater halen, maar niet alles volledig afbreken of verwijderen. Stoffen die niet in de riolering thuishoren, zorgen voor extra belasting en kunnen bijdragen aan vervuiling. Daar gaan we verderop dieper op in.
De basis is eenvoudig: wat je wegspoelt, verdwijnt niet zomaar. Het legt een lange route af en kan op verschillende plaatsen problemen veroorzaken. Daarom maakt bewust omgaan met wat je doorspoelt een groot verschil.
Hoe werkt het riolering?
Om goed te begrijpen waarom sommige zaken wel en andere juist niet door de afvoer mogen, helpt het om te weten wat er gebeurt nadat je iets wegspoelt. Want wat uit het zicht verdwijnt, legt nog een hele route af.
Van badkamer of keuken naar de straat
Alles begint in je eigen woning. Het water uit je toilet, douche, wastafel, wasmachine en gootsteen stroomt via leidingen richting de riolering. In die leidingen zitten meteen kwetsbare punten, zoals sifons, bochten en overgangen tussen verschillende buisdiameters.
Op die plaatsen ontstaan vaak problemen. Haren, vet, zeepresten en kleine deeltjes blijven er gemakkelijk hangen. In eerste instantie merk je daar weinig van, maar na verloop van tijd hoopt het vuil zich op. Daardoor ontstaan veel verstoppingen niet diep in de openbare riolering, maar gewoon in of vlak na de afvoer van je eigen woning.
Van huisaansluiting naar gemeentelijk riool
Vanuit je woning stroomt het afvalwater via de huisaansluiting naar de openbare riolering. Daar komt het samen met afvalwater van de andere wonigen en gebouwen.
Op sommige plaatsen worden regenwater en afvalwater afzonderlijk afgevoerd. Elders komen ze nog samen in een gemengd rioleringsstelstel. Dat verschil is belangrijk. Bij hevige regen kan een gemengd systeem tijdelijk teveel water te verwerken krijgen.
Om wateroverlast te voorkomen, kan een overstort dan in werking treden. Daarbij komt een deel van het ongezuiverde rioolwater rechtstreeks in een beek of andere waterloop terecht.
Wat veel mensen niet beseffen, is dat afval dat verkeerd werd doorgespoeld zo uiteindelijk ook in het oppervlaktewater terecht kan komen. Denk bijvoorbeeld aan doekjes of ander sanitair afval.
Pompstations en gemalen
Afvalwater kan niet overal volledig vanzelf naar een zuiveringsinstallatie stromen. Daarom zijn er pompstations en gemalen die het water verder door het rioleringsstelsel transporteren.
Juist op deze plaatsen kunnen vezelachtige materialen voor problemen zorgen. Vochtige doekjes, flossdraad en andere sterke materialen vallen niet snel uiteen in water. Ze kunnen zich rond draaiende onderdelen wikkelen en zo stroingen, extra onderhoud of schade veroorzaken.
Vooral vochtige doekjes vormen hierbij en bekend probleem. Ook als ze klein of zacht lijken, gedragen ze zich in de riolering heel anders dan toiletpapier.
De rioolwaterzuivering
Aan het einde van de route komt het afvalwater terecht in een rioolwaterzuiveringsinstallatie, ook wel RWZI genoemd. Daar wordt het afvalwater in verschillende stappen gezuiverd voordat het opnieuw naar het oppervlaktewater stroomt.
Tijdens dat proces worden onder andere grove deeltjes, slib en een groot deel van de opgeloste vervuiling uit het water verwijderd. Toch kan een zuiveringsinstallatie niet alles volledig verwijderen of afbreken.
Aquafin adviseert daarom om onder andere vochtige doekjes, vet, olie, etensresten, verf, chemicaliën en medicijnen niet via de gootsteen of het toilet weg te spoelen. Deze stoffen kunnen leidingen verstoppen, pompen beschadigen of de waterzuivering extra belasten.
Waarom een beetje toch een groot probleem wordt
Veel verstoppingen en storingen ontstaan niet door één groot voorwerp. Juist kleine, dagelijkse handelingen kunnen op termijn voor problemen zorgen.
Een beetje vet door de gootsteen, wat haren in het doucheputje, een doekje dat snel wordt doorgespoeld en wat flossdraad tussendoor. Op zichzelf lijkt het weinig, maar samen kunnenze de basis vormen voor een steeds grotere ophoping.
Vooral vet spelt daarin een belangrijke rol. Warm vet is vloeibaar, maar koelt verderop in de leiding af. Vervolgens kan het zich aan de binnenkant van de leiding vastzetten. Andere resten blijven daar makkelijker aan kleven, waardoor en dun laagje langzaam kan uitgroeien tot een hardnekkige verstopping.
Wat mag wel en niet?
De kern is eenvoudig: de riolering is bedoeld voor huishoudelijk afvalwater. Voor het toilet betekent dat in de praktijk alleen urine, ontlasting en toiletpapier.
Toch worden via keuken, badkamer en toilet regelmatig producten weggespoeld die daar niet voor bedoeld zijn. Daarom bekijken we per afvoer wat wel en niet kan, en wat je beter op een andere manier weggooit.
Wat mag er in het toilet?
Wat wél mag
In het toilet horen alleen:
- Urine
- Ontlasting
- Toiletpapier
Aquafin vat dit samen als de drie P's: plas, poep en (toilet)papier.
Toiletpapier is speciaal ontwikkeld om snel uiteen te vallen wanneer het met water in beweging komt. Het verliest zijn structuur en valt uiteen in kleine vezels. Dat is een belangrijk verschil met andere producten die veel langer stevig blijven.
Wat níét in het toilet hoort
Producten zoals vochtige doekjes, maandverband, tampons, luiers, flossdraad, kattenbakvulling en ander vast afval horen niet in het toilet.
Veel van die producten lijken klein of zacht, maar gedragen zich in water heel anders dan toiletpapier. Ze vallen niet snel genoeg uiteen en kunnen daardoor blijven hangen in leidingen of problemen veroorzaken in pompen en zuiveringsinstallaties.
Deze doekjes zijn sterk en blijven intact in water. Ze veroorzaken verstoppingen en draaien vast in pompen, wat leidt tot storingen en hoge onderhoudskosten. Gooi ze bij het restafval, ook als er “doorspoelbaar” op de verpakking staat.
Deze producten nemen vocht op en zetten uit. In leidingen zorgt dat voor blokkades die lastig te verwijderen zijn. Gooi ze bij het restafval of in een hygiënebakje.
Ze lijken op toiletpapier, maar zijn juist ontworpen om stevig te blijven als ze nat worden. Daardoor vallen ze niet uiteen en vergroten ze de kans op verstoppingen. Gooi ze bij het restafval.
Door hun kleine formaat lijken ze onschuldig, maar ze blijven makkelijk hangen in bochten en roosters en vormen samen met ander vuil ophopingen. Gooi ze bij het restafval.
Flossdraad is sterk en vezelig. Het kan zich vermengen met haren en doekjes en zo kluwens vormen die leidingen en pompen blokkeren. Gooi het bij het restafval.
Deze veroorzaken meestal geen verstoppingen, maar vormen wel een milieuprobleem. Ze worden niet volledig uit het water verwijderd en kunnen in het oppervlaktewater terechtkomen. Lever ongebruikte medicijnen in bij de apotheek.
Klontvormende korrels nemen vocht op en verharden. In leidingen leidt dit tot harde, moeilijk te verwijderen blokkades. Gooi kattenbakvulling daarom bij het restafval.
Denk aan condooms, pleisters, kauwgom of sigarettenpeuken. Deze materialen breken niet af en blijven in het systeem aanwezig, met verstoppingen en vervuiling als gevolg. Gooi ze bij het restafval.
Wat mag er in het doucheputje?
Het doucheputje lijkt misschien minder kritisch, maar is juist een veelvoorkomende plaats voor verstoppingen. Dagelijks komen hier haren, zeepresten en verzorgingsproducten samen. Die kunnen zich gemakkelijk ophopen en aan elkaar hechten.
Wat wél mag
Via het doucheputje hoort vooral het water van normaal douchen weg te lopen. Kleine hoeveelheden zeep, shampoo en andere verzorgingsproducten die tijdens het douchen worden gebruikt, worden daarbij mee afgevoerd.
Wat níét in het doucheputje hoort
Probeer zoveel mogelijk te voorkomen dat haren, grote hoeveelheden vuil, zand of zware productresten in de afvoer terechtkomen. Vooral haren vormen snel een netwerk waaraan zeepresten en vuil blijven kleven. Daardoor kan de afvoer langzaam dichtslibben.
Haar is de grootste veroorzaker van verstoppingen in de douche. Het vormt een netwerk waarin zeep, vet en kalk blijven hangen, waardoor een compacte massa ontstaat. Gebruik een haarzeefje en verwijder haren na het douchen. Gooi ze bij het restafval.
Dikke conditioners, oliën en haarmaskers kunnen zich hechten aan leidingen, vooral in combinatie met haar en kalk. Dit versnelt de opbouw van verstoppingen. Gebruik deze producten daarom met mate en spoel grondig na met warm water.
Sommige scrubs bevatten microplastics of andere slecht afbreekbare deeltjes die bijdragen aan vervuiling van water. Kies daarom liever voor natuurlijke of biologisch afbreekbare alternatieven.
Zand en modder zakken naar de bodem en blijven liggen in de afvoer. In combinatie met andere resten vormt dit een harde afzetting. Spoel zand en vuil eerst buiten af of verwijder het voordat je gaat douchen.
Waarom doucheputjes vaak worden onderschat
Een toiletverstopping merk je meestal meteen. Bij een douche ontstaat het probleem vaak geleidelijk.
Het water loopt iets trager weg, blijft steeds wat langer staan en pas later ontstaat er een echte blokkade of geurhinder. Daardoor wordt het probleem soms pas aangepakt wanneer de ophoping al behoorlijk groot is.
Regelmatig het doucheputje reinigen en zichtbare haren verwijderen maakt daarom een groot verschil. Zo voorkom je dat een kleine ophoping uitgroeit tot een verstopping die moeilijker zelf op te lossen is.
Wat mag er in de gootsteen?
De gootsteen of spoelbak lijkt misschien een makkelijke plaats om allerlei resten weg te spoelen, maar niet alles wat vloeibaar of klein is, kan zonder gevolgen worden afgevoerd.
Wat wél mag
Via de gootsteen hoort in de basis gebruikt huishoudelijk water te worden afgevoerd, bijvoorbeeld van het afwassen of handen wassen. Een normale hoeveelheid afwas- of schoonmaakmiddel vormt daarbij doorgaans geen probleem, zolang je het product gebruikt volgens de aanbevolen dosering.
Wat níét in de gootsteen hoort
Onder andere vet, olie, etensresten, koffiedik, verf, solventen, medicijnen en andere chemische producten horen niet thuis in de afvoer. Sommige stoffen veroorzaken vooral verstoppingen in je eigen leidingen, terwijl andere ook de openbare riolering en de waterzuivering belasten.
Dit is een van de grootste oorzaken van verstoppingen in de keuken. Vet lijkt vloeibaar wanneer het warm is, maar koelt onderweg af en hecht zich aan de binnenkant van leidingen. Daarna blijven andere resten eraan plakken, waardoor een blokkade ontstaat. Gooi vet daarom liever in een apart bakje of bij het restafval.
Kleine restjes lijken onschuldig, maar blijven vaak hangen in de sifon of verderop in de leiding. In combinatie met vet vormen ze een plakkerige massa die moeilijk te verwijderen is. Schraap borden daarom eerst goed leeg voordat je ze afspoelt.
Koffiedik zinkt en vormt een compacte laag. In combinatie met vet en zeep kan dit uitgroeien tot een stevige prop in de afvoer. Gooi koffiedik liever bij het GFT-afval.
Deze stoffen horen niet in het riool. Ze zijn moeilijk te verwijderen tijdens de waterzuivering en dragen bij aan vervuiling. Lever ze in bij een milieustraat of verzamelpunt voor klein chemisch afval.
Meer gebruiken betekent niet beter schoon. Overmatig gebruik zorgt juist voor extra belasting van het water en de zuivering. Houd je aan de aanbevolen dosering.
Ook via de gootsteen horen medicijnen niet te worden weggespoeld. Ze blijven deels aanwezig in het water en kunnen in het milieu terechtkomen. Lever resten daarom in bij de apotheek.
Verschillende materialen in het water
Een van de lastigste onderdelen van dit onderwerp zit niet in de riolering zelf, maar op de verpakkingen van producten. Daar staan regelmatig termen op die geruststellend klinken, maar niet noodzakelijk vertellen hoe een product zich in de riolering gedraagt.
Je komt bijvoorbeeld regelmatig claims tegen zoals:
- Oplosbaar
- Biologisch afbreekbaar
- Doorspoelbaar
- Plasticvrij
- Composteerbaar
- 100% natuurlijk
- Veilig voor leidingen
Deze termen kunnen iets zeggen over de samenstelling of eigenschappen van een materiaal, maar dat betekent niet automatisch dat een product geschikt is om door het toilet of de afvoer te spoelen.
Wat betekenen deze claims dan wel?
De claims op verpakkingen klinken vaak duidelijk, maar hebben in de praktijk een specifieke betekenis. Om goed te begrijpen wat ze wel en niet zeggen over gebruik in het riool, is het belangrijk om ze afzonderlijk te bekijken.
1. Oplosbaar is niet hetzelfde als geschikt voor het riool
‘Oplosbaar’ betekent dat een materiaal onder bepaalde omstandigheden in water kan oplossen. Het zegt niet automatisch hoe snel dat gebeurt. Water stroomt vaak binnen enkele seconden door je afvoer. Een product dat pas na langere tijd oplost, kan daarom nog steeds vrijwel intact door je leidingen bewegen en onderweg ergens blijven hangen.
2. Biologisch afbreekbaar zegt weinig over het begin van de route
‘Biologisch afbreekbaar’ betekent dat een materiaal door biologische processen kan worden afgebroken. Maar zo'n proces kan tijd nodig hebben en hangt af van de juiste omstandigheden. In de eerste meters van je afvoer heeft een product die tijd meestal niet. Een biologisch afbreekbaar product kan zich in je leiding dus nog steeds als vast materiaal gedragen.
3. Doorspoelbaar is geen garantie
Sommige producten worden specifiek ontwikkeld en getest om snel uiteen te vallen in water. Voor vochtige doekjes bestaan bovendien richtlijnen en voorschriften rond doorspoelbaarheid en etikettering. Toch blijft voor huishoudelijk gebruik de eenvoudigste Vlaamse richtlijn: volg de drie P's. Alleen plas, poep en toiletpapier horen in het toilet. Gewone vochtige doekjes, babydoekjes en schoonmaakdoekjes horen bij het afval, niet in de riolering.
4. Plasticvrij of 100% natuurlijk zegt weinig over gedrag in water
“Plasticvrij” of “100% natuurlijk” klinkt duurzaam, maar zegt niets over hoe een product zich gedraagt in water. Natuurlijke vezels kunnen juist:
- sterk zijn
- vocht opnemen
- langzaam afbreken
Daardoor kunnen ze zich net zo goed ophopen of vastzetten in leidingen.
5. Composteerbaar hoort niet in het riool
‘Composteerbaar’ betekent dat een materiaal onder bepaalde omstandigheden kan worden afgebroken, bijvoorbeeld onder invloed van warmte, zuurstof en micro-organismen. Die omstandigheden zijn heel anders dan in een afvoer of rioleringsbuis. Een composteerbaar product kan zich in de riolering daarom nog steeds als vast materiaal gedragen.
6. Veilig voor leidingen is contextafhankelijk
De claim ‘veilig voor leidingen’ betekent niet automatisch dat een product zonder problemen door de volledige riolering en waterzuivering kan. Een product kan onder bepaalde testomstandigheden bijvoorbeeld geen schade veroorzaken aan een leiding, maar nog steeds bijdragen aan ophopingen of problemen verderop in het systeem.
Het belangrijkste verschil: uit elkaar vallen vs. afbreken
Voor de riolering is vooral belangrijk hoe snel een product in water uiteenvalt.
Toiletpapier: verliest snel zijn structuur en valt in bewegend water uiteen in kleine vezels.
Veel andere producten: behouden hun vorm, worden alleen zachter of breken pas veel later af.
Dat verschil bepaalt in grote mate of iets zonder problemen kan worden afgevoerd.
Verschil per afvoer: waar gaat het mis?
Niet elke afvoer werkt op dezelfde manier. De omstandigheden verschillen per plaats in huis en daarmee ook de manier waarop problemen ontstaan.
Toilet
In het toilet is het belangrijk dat materiaal snel uit elkaar valt. Het spoelwater voert alles in korte tijd door de leidingen. Producten die hun vorm behouden, zoals vochtige doekjes, hygiëneproducten en flossdraad, kunnen blijven hangen in bochten of zich verderop ophopen. In pompstations kunnen vezelachtige materialen zich bovendien rond draaiende onderdelen wikkelen.
Gootsteen
In de gootsteen draait het vooral om hechting en opbouw. Vet vormt daarbij een belangrijk risico. Warm vet lijkt vloeibaar, maar kan verderop in de leiding afkoelen en aan de binnenkant blijven kleven. Vervolgens hechten andere resten, zoals voedseldeeltjes, zich eraan vast. Zo groeit een kleine hoeveelheid laag voor laag uit tot een grotere ophoping.
Doucheputje
In het doucheputje ontstaat vaak een combinatie van haren, zeep, huidvetten en verzorgingsproducten. Haren blijven gemakkelijk hangen. Vervolgens kunnen andere resten zich daaraan hechten. Kalk kan de ophoping harder en compacter maken. Wat begint als een klein plukje haar kan zo langzaam uitgroeien tot een verstopping.
Goed om te weten: ook toiletpapier “verdwijnt” niet
Ook toiletpapier verdwijnt niet letterlijk zodra je doorspoelt. Het verschil is dat het snel zijn structuur verliest en uiteenvalt in kleine vezels. Dat maakt het geschikt voor gebruik in het toilet. Andere producten kunnen er misschien even zacht of dun uitzien, maar zich in water heel anders gedragen. Juist dat verschil bepaalt of een product probleemloos door de riolering kan of juist voor verstoppingen en storingen zorgt.
Wat kost verkeerd doorspoelen?
Verkeerd doorspoelen lijkt misschien onschuldig, maar kan uiteindelijk behoorlijk wat kosten. Die kosten merk je zowel in je eigen huishouden als verderop in de waterketen.
Kosten voor huishoudens
Een verstopping begint vaak klein. Het water loopt wat trager weg of je hoort een borrelend geluid. Uiteindelijk kan het probleem zo groot worden dat je een loodgieter of ontstoppingsdienst nodig hebt. Belgische richtprijzen verschillen per bedrijf, regio, tijdstip en type verstopping. Voor 2026 kun je ongeveer rekening houden met:
| Situatie | Indicatieve kosten |
| Toilet ontstoppen | circa €100 – €180 |
| Gootsteen of afvoer ontstoppen | circa €100 – €200 |
| Complexe verstopping of hoofdleiding | circa €200 – €400 of meer |
| Spoedservice in avond of weekend | vaak duidelijk duurder |
De uiteindelijke prijs hangt af van onder andere de bereikbaarheid van de leiding, de ernst van de verstopping, de gebruikte apparatuur, de regio en eventuele verplaatsings- of spoedkosten.
Een verstopping wordt bovendien zelden goedkoper wanneer je lang wacht. Hoe groter de ophoping wordt, hoe groter de kans dat gespecialiseerde apparatuur of uitgebreider onderzoek nodig is.
Verborgen kosten
De factuur van de loodgieter of ontstoppingsdienst is soms maar een deel van het verhaal. Er kunnen ook bijkomende kosten ontstaan door bijvoorbeeld:
- water dat overloopt en schade veroorzaakt
- beschadigde vloeren, kitranden of meubels
- tijdverlies en ongemak doordat een badkamer of keuken tijdelijk onbruikbaar is
- terugkerende problemen wanneer de onderliggende oorzaak niet wordt opgelost
Daarom is voorkomen meestal eenvoudiger en goedkoper dan achteraf herstellen.
Maatschappelijke kosten
De kosten stoppen niet bij je eigen woning.
Afval dat in de riolering terechtkomt, moet verderop uit het systeem worden gehaald of kan schade veroorzaken aan leidingen en pompen. Vooral vochtige doekjes en andere vezelachtige materialen zorgen voor extra onderhoud en kunnen pompen beschadigen.
Die infrastructuur wordt collectief beheerd en betaald. Extra onderhoud en herstellingen betekenen dus uiteindelijk ook extra kosten binnen de volledige afvalwaterketen.
Een kleine handeling met grote gevolgen
Verkeerd doorspoelen is dus niet alleen een probleem in je eigen woning. Een doekje, restje vet of ander afval kan verderop leiden tot onderhoud, storingen of vervuiling.
De gevolgen verdwijnen niet wanneer het afval uit je zicht is. Ze verplaatsen zich alleen naar een andere plek in het systeem.
Impact op het milieu
Wat je doorspoelt, heeft niet alleen invloed op je eigen afvoer of de riolering. Het werkt door in het volledige watersysteem, van de leidingen onder je woning tot beken, rivieren en andere waterlopen.
Rioolwaterzuiveringsinstallaties halen heel wat vervuiling uit het afvalwater, maar niet iedere stof kan volledig worden verwijderd.
Microplastics en zwerfafval in water
Sommige vochtige doekjes en andere producten kunnen kunststofvezels bevatten. Ook via andere huishoudelijke producten kunnen kleine plasticdeeltjes in het afvalwater terechtkomen.
Microplastics breken moeilijk af en kunnen uiteindelijk in het watermilieu terechtkomen.
Daarnaast kan verkeerd doorgespoeld afval soms letterlijk in een waterloop terechtkomen. Bij hevige regen kunnen overstorten in gemengde rioleringsstelsels in werking treden. Daarbij wordt een deel van het ongezuiverde afvalwater rechtstreeks naar een waterloop afgevoerd.
Een doekje dat thuis door het toilet wordt gespoeld, kan daardoor uiteindelijk elders opnieuw zichtbaar worden.
Extra energieverbruik en CO₂-uitstoot
Problemen in de riolering vragen ook extra onderhoud.
Wanneer een pomp bijvoorbeeld vastloopt door doekjes of vezels, moet de installatie worden stilgelegd, gereinigd of hersteld. Daarvoor zijn mensen, voertuigen en machines nodig.
Die extra werkzaamheden vragen energie en hebben daardoor ook een bijkomende milieu-impact.
Verminderde waterkwaliteit door chemische stoffen
Niet alle vervuiling is zichtbaar.
Stoffen uit bijvoorbeeld medicijnen, cosmetica en chemische producten kunnen in het afvalwater oplossen. Sommige van deze zogenaamde micropolluenten zijn moeilijk volledig uit afvalwater te verwijderen.
Daarom is het belangrijk om medicijnen en chemische producten via de juiste afvalstroom in te zamelen in plaats van ze door het toilet of de gootsteen te spoelen.
Vervallen of ongebruikte geneesmiddelen kun je in België gratis terugbrengen naar de apotheek. Zo worden ze op een veilige manier ingezameld en vernietigd.
Een systeem dat steeds meer moet verwerken
Alles bij elkaar zorgt verkeerd gebruik van de riolering voor extra belasting.
De riolering en waterzuivering zijn bedoeld voor afvalwater, niet voor vast afval, vetten, medicijnen of chemische producten. Hoe meer ongewenste stoffen in het systeem terechtkomen, hoe meer inspanning nodig is om het afvalwater veilig te transporteren en te zuiveren.
Wat kun je zelf doen? Praktische tips voor thuis
Met kleine aanpassingen kun je al veel verschil maken. Door bewuster om te gaan met wat je gebruikt en wegspoelt, help je je eigen afvoer én het grotere rioleringssysteem.
In de keuken
- Laat vet eerst afkoelen en gooi het volgens de lokale sorteerregels weg in plaats van het door de gootsteen te spoelen.
- Schraap borden en pannen eerst leeg voordat je ze afspoelt.
- Gebruik een zeefje in de gootsteen om etensresten op te vangen.
- Giet koffiedik niet door de afvoer, maar sorteer het bij het geschikte afval.
In het toilet
- Spoel alleen toiletpapier, urine en ontlasting door.
- Zet een kleine afvalbak in de badkamer voor doekjes, hygiëneproducten en ander afval.
- Controleer altijd de instructies op de verpakking, maar houd voor het toilet bij voorkeur vast aan de drie P's.
In de douche
- Gebruik een haarzeefje en maak dit regelmatig schoon.
- Verwijder haren na het douchen voordat ze in de afvoer verdwijnen.
- Gebruik verzorgingsproducten volgens de aanbevolen hoeveelheid.
- Verwijder grote hoeveelheden zand of vuil indien mogelijk voordat je onder de douche stapt.
Bewust omgaan met producten
- Lees verpakkingen kritisch en kijk verder dan alleen marketingclaims.
- Beperk producten die onnodig microplastics bevatten.
- Gebruik schoonmaakmiddelen volgens de aanbevolen dosering.
- Breng vervallen of ongebruikte geneesmiddelen terug naar de apotheek.
Slimme gewoontes die veel verschil maken
- Controleer je afvoeren regelmatig en verwijder zichtbaar vuil voordat het dieper in de leiding terechtkomt.
- Maak sifons en doucheputjes regelmatig schoon.
- Giet nooit bewust olie of vet door de afvoer.
- Zet in badkamer en toilet een kleine afvalbak zodat weggooien eenvoudiger is dan doorspoelen.
Let op keurmerken, maar vertrouw er niet blind op
Keurmerken zoals het EU Ecolabel, Nordic Swan of Cradle to Cradle kunnen informatie geven over bepaalde milieuaspecten van een product. Maar een milieukeurmerk betekent niet automatisch dat een product geschikt is om door het toilet of de afvoer te spoelen. Kijk daarom altijd specifiek naar de instructies voor het afdanken van het product en houd rekening met de algemene regels voor de riolering.
Toch verkeerd doorgespoeld: wat nu?
Het kan gebeuren dat je iets doorspoelt wat eigenlijk niet in de riolering thuishoort, of iets wegspoelt waar je achteraf over twijfelt.
In veel gevallen hoeft één kleine vergissing niet onmiddellijk tot problemen te leiden. Het is wel verstandig om de afvoer daarna in de gaten te houden.
Als het om iets kleins gaat
Heb je per ongeluk een klein voorwerp of een kleine hoeveelheid van een product weggespoeld? Controleer dan of alles normaal blijft werken.
Let bijvoorbeeld op:
- Loopt het water nog normaal weg?
- Hoor je borrelende geluiden?
- Ruik je een rioolgeur?
- Komt er water omhoog in een andere afvoer?
Dit kunnen signalen zijn dat er iets is blijven hangen of dat een bestaande ophoping erger wordt.
Als je vet hebt weggegoten
Vet lijkt onschuldig wanneer het warm en vloeibaar is. Verderop in de leiding kan het echter afkoelen en zich aan de binnenkant van de afvoer vastzetten.
Heb je per ongeluk een kleine hoeveelheid vet weggespoeld, let dan vooral op of de afvoer normaal blijft werken.
Loopt het water daarna merkbaar trager weg? Dan kan er al een ophoping aanwezig zijn. Probeer in dat geval eerst de bereikbare delen van de afvoer of sifon schoon te maken.
Blijft het probleem bestaan, dan kun je een plopper of ontstoppingsveer gebruiken of een vakman inschakelen.
Gebruik niet zomaar grote hoeveelheden agressieve chemische ontstoppers. Die zijn niet altijd nodig, kunnen gevaarlijk zijn in gebruik en lossen de onderliggende oorzaak niet altijd op.
Als het doucheputje langzaam leegloopt
Blijft het water in de douche staan of loopt het steeds trager weg? Dan zit er meestal al een ophoping in het putje of de afvoer.
Vaak bestaat die uit een combinatie van haren, zeepresten en vuil.
In veel gevallen kun je dit zelf oplossen door:
- het rooster los te halen
- haren en vuil te verwijderen
- de sifon of opvangbeker schoon te maken
Zo verwijder je de oorzaak rechtstreeks.
Als het toilet of de gootsteen echt verstopt raakt
Loopt het water helemaal niet meer weg? Dan kun je eerst een aantal eenvoudige stappen proberen, zoals een plopper gebruiken of de sifon onder de gootsteen reinigen.
Blijft het probleem terugkomen of werken verschillende afvoeren tegelijk niet goed? Dan kan de verstopping dieper in het systeem zitten.
In dat geval is het meestal verstandig om een loodgieter of professionele ontstoppingsdienst in te schakelen.
Kijk verder dan alleen de verstopping
Wanneer een verstopping regelmatig terugkomt, zit er vaak een onderliggende oorzaak.
Dan is het belangrijk om niet alleen de blokkade te verwijderen, maar ook te onderzoeken waarom die telkens opnieuw ontstaat.
Dat kan bijvoorbeeld te maken hebben met wat er door de afvoer wordt gespoeld, maar ook met de staat, ligging of diameter van de leidingen.
Wanneer schakel je een loodgieter in?
Een loodgieter of ontstoppingsdienst inschakelen is verstandig wanneer:
- water helemaal niet meer wegloopt
- de verstopping regelmatig terugkomt
- meerdere afvoeren tegelijk problemen geven
- er water terugstroomt
- je lekkage, geurhinder of waterschade krijgt
- je vermoedt dat de blokkade dieper in de leiding zit
Bij terugkerende problemen is het belangrijk om niet alleen de verstopping te laten verhelpen, maar ook de oorzaak te laten onderzoeken.
Rioolproblemen: wie bel je?
Wanneer er iets misgaat met je afvoer, is de eerste vraag vaak waar het probleem precies zit. Dat bepaalt ook wie je het best contacteert.
Problemen in je eigen woning
Spoelt je toilet niet meer goed door, loopt je douche vol of zit je gootsteen verstopt? Dan ligt de oorzaak vaak in je eigen afvoer of leidingen.
In dat geval is een loodgieter of ontstoppingsdienst meestal de eerste stap.
Herkenbare situaties zijn bijvoorbeeld:
- het toilet loopt niet meer door
- de douche loopt over bij normaal gebruik
- de keukenafvoer blijft verstopt
- het probleem lijkt zich alleen in jouw woning voor te doen
Ben je eigenaar van de woning, dan regel je dit doorgaans zelf.
Ben je huurder? Dan hangt de verantwoordelijkheid af van de oorzaak. Kleine onderhoudswerken en verstoppingen die door gebruik zijn ontstaan, kunnen voor rekening van de huurder zijn. Structurele gebreken, slijtage of problemen waarvoor de huurder niet verantwoordelijk is, kunnen ten laste van de verhuurder vallen.
Meld een probleem daarom altijd zo snel mogelijk aan je verhuurder.
Problemen buiten je woning
Soms ligt de oorzaak niet in je woning, maar in de openbare riolering.
Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer:
- verschillende woningen in de buurt tegelijk problemen hebben
- straatkolken of putten vollopen
- rioolwater buiten naar boven komt
- er een duidelijke rioolgeur in de straat hangt
Neem in zo'n situatie contact op met je gemeente of de rioolbeheerder van je gemeente.
In Vlaanderen verschilt per gemeente welke organisatie de riolering beheert. Via de Vlaamse Milieumaatschappij kun je nagaan wie de bevoegde rioolbeheerder is.
Problemen met water in de omgeving
Zie je vervuild water, afval of een opvallende verkleuring in een beek, rivier of andere waterloop? Dan gaat het niet alleen om een rioolprobleem, maar mogelijk ook om milieuverontreiniging.
Denk bijvoorbeeld aan:
- zichtbaar afval of doekjes in het water
- een opvallende geur of verkleuring
- schuimvorming
- een oliefilm
- een vermoedelijke illegale lozing
- plotselinge vissterfte
Bij een mogelijk milieu-incident kun je in Vlaanderen contact opnemen met de gemeentelijke milieudienst. Is die niet bereikbaar, dan kun je bij dringende situaties ook de lokale politie verwittigen.
Voor waterlopen die door de Vlaamse Milieumaatschappij worden beheerd, bestaat daarnaast een meldpunt voor waterlopen.
Speciaal voor huurders: wie is verantwoordelijk?
Als huurder is het niet altijd meteen duidelijk wie verantwoordelijk is voor een verstopte afvoer.
In Vlaanderen geldt in grote lijnen dat de huurder instaat voor klein onderhoud en voor schade of verstoppingen die door verkeerd gebruik of onvoldoende onderhoud ontstaan.
Denk bijvoorbeeld aan een verstopping doordat vet, afval of andere voorwerpen door een afvoer werden gespoeld.
De verhuurder staat normaal gezien in voor problemen door onder andere ouderdom, slijtage, overmacht of structurele gebreken aan de installatie.
De oorzaak van het probleem is dus bepalend.
Wat kun je het beste doen?
Merk je een probleem? Onderneem dan zo snel mogelijk actie:
- Meld het probleem aan je verhuurder.
- Wacht niet wanneer het erger wordt of blijft terugkomen.
- Maak indien nodig foto's of video's.
- Noteer waar en wanneer het probleem optreedt.
- Controleer zelf alleen wat veilig en eenvoudig bereikbaar is, zoals zichtbare haren in het doucheputje.
Blijft het probleem bestaan, leg je melding dan ook schriftelijk vast.
Wanneer ligt het waarschijnlijk niet aan jou?
Er kunnen aanwijzingen zijn dat het probleem dieper in de installatie zit, bijvoorbeeld wanneer:
- verschillende afvoeren tegelijk slecht doorlopen
- buren dezelfde klachten hebben
- het probleem kort na oplevering of renovatie ontstaat
- een verstopping ondanks normaal gebruik blijft terugkomen
Dat betekent niet automatisch dat de verhuurder verantwoordelijk is, maar het is wel een reden om de oorzaak verder te laten onderzoeken.
Als er niets gebeurt
Blijft een noodzakelijk probleem aan de huurwoning onopgelost, meld dit dan schriftelijk bij je verhuurder en bewaar bewijs van je meldingen.
Op Vlaanderen.be vind je informatie over de stappen die je kunt nemen bij problemen met de kwaliteit van een huurwoning en over de verdeling van onderhouds- en herstellingskosten tussen huurder en verhuurder.
Bij aanhoudende problemen kun je eventueel ook advies vragen bij een huurdersorganisatie of juridisch adviseur.
Twijfel je?
Meld het probleem altijd eerst bij je verhuurder. Samen kun je vervolgens laten bepalen waar de oorzaak zit en wie verantwoordelijk is voor de herstelling.
Bronnen
Deze gids is samengesteld op basis van informatie van onder andere:
- Wat mag je doorspoelen? | Aquafin
- Afvalwater zuiveren in 3 stappen | Aquafin
- Riolering en waterzuivering | Vlaamse Milieumaatschappij
- Vlaamse Milieumaatschappij | Overstort
- Verplichte scheiding regen- en afvalwater | Vlaamse Milieumaatschappij
- Wie contacteer ik bij milieuverontreiniging of -hinder? | Vlaamse Milieumaatschappij
- Onderhoud en herstellingen aan huurwoningen | Vlaanderen.be
- Vervallen en ongebruikte medicatie | Apotheek.be
- Prijslijst voor Ontstoppingsdienst en Ruimdiensten | RioolService Limburg